Plasticvervuiling langs de Marokkaanse Middellandse Zeekust leidt tot een geschat jaarlijks economisch verlies van 12 miljard dirham (ongeveer 1,1 miljard euro). Een recent rapport van Greenpeace waarschuwt dat deze cumulatieve kosten tegen 2040 kunnen oplopen tot tientallen miljarden euro's. Omdat deze prognose uitsluitend rekening houdt met de Middellandse Zeekust, wordt verwacht dat de daadwerkelijke landelijke economische schade (waarbij ook de uitgestrekte Atlantische kustlijn is meegerekend) aanzienlijk hoger zal uitvallen.
Infrastructuur en inefficiënties in het afvalbeheer
Marokko produceert jaarlijks meer dan 4 miljoen ton huishoudelijk afval, waaronder 422.000 ton plastic. Ondanks een inzamelingspercentage van 85 procent wordt naar schatting 250.000 ton niet adequaat verwerkt. Dit leidt tot een jaarlijkse lekkage van 75.000 ton plastic naar het mariene milieu.
De recyclinginfrastructuur kampt met aanzienlijke operationele vertragingen: 73 procent van het ingezamelde plastic blijft ongecycled. Van de 26 geplande sorteercentra zijn er momenteel slechts drie operationeel. Deze structurele tekortkomingen leggen een zware druk op de gemeentelijke begrotingen. In de onderzochte regio's wordt gemiddeld 34 procent van het operationele budget—en 28 procent van het totale budget—toegewezen aan afvalbeheer. Tegen het einde van 2020 leidde dit tot een opgebouwde betalingsachterstand van meer dan 100 miljoen euro aan afvalinzamelingsbedrijven.
Economische risico's voor kustregio's
De financiële implicaties zijn kritiek, aangezien de Marokkaanse kustgebieden de economische kern van het land vormen. Deze regio's genereren 59 procent van het bruto binnenlands product (bbp) en huisvesten 81 procent van de industriële activiteiten. Volgens Greenpeace ligt de verwachte economische schade tussen 2026 en 2040 rond de 20 miljard euro, met uitschieters tot wel 40 miljard euro, afhankelijk van de beleidstrajecten. Naast de Middellandse Zee worden belangrijke economische knooppunten zoals Casablanca en de zones tussen Kénitra en Sidi Ifni aangemerkt als kritieke risicogebieden.
Kansen in de circulaire economie
De Marokkaanse plasticindustrie is sterk afhankelijk van import; 70 procent van de grondstoffen is afkomstig uit het buitenland, terwijl slechts 9 procent van de productie wordt geëxporteerd. Een strategische verschuiving naar een circulaire economie biedt aanzienlijke investeringskansen. Volgens prognoses van de Wereldbank en de International Finance Corporation (IFC) kan de focus op hergebruik van materialen en recycling, met name binnen de textielsector, tot 1,7 miljard euro aan investeringen aantrekken en meer dan 30.000 nieuwe banen opleveren.
Preventie als kostenbesparende strategie
Het rapport concludeert dat proactieve preventie economisch rendabeler is dan schadebeperking. Het verminderen van plasticvervuiling met 25 procent in kritieke gebieden zou een jaarlijkse besparing van 170 tot 560 miljoen euro opleveren. De benodigde investeringen om een alomvattend en veilig landelijk afvalbeheersysteem op te zetten, worden geschat op 210 tot 490 miljoen euro per jaar. Om dit te bereiken beveelt Greenpeace een versterkte focus op afvalinzameling op het platteland aan, de invoering van Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor verpakkingen en een strengere handhaving van het bestaande verbod op plastic voor eenmalig gebruik, waarbij tevens wordt gezorgd voor de integratie en bescherming van de informele afvalbeheersector.