Toen Madrid bekendmaakte dat koning Felipe VI op 13 en 14 oktober een officieel bezoek brengt aan Ceuta en Melilla, rekenden velen op een diplomatieke storm. Het markeert de allereerste reis van het Spaanse staatshoofd naar de twee autonome exclaves in Noord-Afrika sinds zijn troonsbestijging in 2014. De reactie vanuit Rabat bleef echter uit: geen officiële verklaringen, geen teruggeroepen gezant en geen fel protest.
Historisch contrast: 2007 versus vandaag
De huidige radiostilte verschilt sterk van de gebeurtenissen in november 2007. Toen Felipe's vader, koning Juan Carlos I, de enclaves bezocht, reageerde Rabat binnen enkele uren met felle veroordelingen en riep het zijn ambassadeur terug. Die stap was primair bedoeld voor het binnenlandse publiek om Marokko’s historische soevereiniteitsclaims kracht bij te zetten.
Dat Rabat nu zwijgt, betekent geenszins dat Marokko zijn aanspraken op de steden heeft opgegeven. Het getuigt veeleer van een doordachte doctrine van strategisch geduld, waarbij de stabiliteit van de betrekkingen met Madrid prioriteit krijgt.
Achtergrond: Koning Felipe VI en zijn diplomatieke koers
Het bezoek moet worden gezien in het licht van Felipe VI’s rol als constitutioneel vorst. Felipe besteeg de troon in juni 2014 na de abdicatie van zijn vader, wiens imago werd overschaduwd door financiële en persoonlijke schandalen. Felipe VI, opgeleid in internationaal recht aan Georgetown University, koos bewust voor modernisering, institutionele transparantie en diplomatieke terughoudendheid.
Volgens de Spaanse grondwet van 1978 vertegenwoordigt de koning de eenheid en territoriale integriteit van Spanje, terwijl het regeringsbeleid wordt bepaald door de premier. Een bezoek aan Ceuta en Melilla is grondwettelijk gezien een vanzelfsprekende plicht om alle delen van het Spaanse grondgebied te bezoeken. Felipe VI vermijdt daarbij echter provocatieve retoriek en opereert in nauw overleg met het kabinet-Sánchez om de zuidelijke buurrelatie stabiel te houden.
De strategische prioriteit: De Westelijke Sahara
De voornaamste reden voor Rabats pragmatisme ligt in de Westelijke Sahara. Sinds de Spaanse regering in 2022 het Marokkaanse autonomieplan officieel steunde als de meest geloofwaardige basis voor een oplossing, zijn de verhoudingen tussen beide hoofdsteden genormaliseerd. Rabat wil deze strategische winst niet op het spel zetten voor een symbolisch bezoek aan de enclaves.
Neutralisering van politieke spanningen
Met deze afwachtende houding ontkracht Rabat bovendien beweringen van Spaanse oppositiepartijen die Marokko beschuldigen van 'hybride oorlogsvoering' via migratiedruk rond Ceuta. Door niet te reageren, ontneemt Marokko scherpe politieke krachten in Spanje een stok om mee te slaan, waardoor de bilaterale handels- en veiligheidssamenwerking intact blijft.