De ervaren Spaanse buitenlandcorrespondent en Maghreb-specialist Ignacio Cembrero is het doelwit geworden van gewelddadige doodsbedreigingen en felle online haat na de publicatie van een opiniestuk waarin hij bepleit dat Spanje verschillende van zijn kleine, onbewoonde kustgebieden aan Marokko zou moeten overdragen. De ophef ontstond nadat Cembrero een analyse publiceerde in de Spaanse krant El Confidencial, waarin hij stelde dat Madrids voortdurende militaire aanwezigheid op deze verspreide buitenposten in de Middellandse Zee strategische middelen opslokt en de verdediging van Spanjes bevolkte Noord-Afrikaanse enclaves ondermijnt.

Een pragmatische herbeoordeling van de 'Plazas de Soberanía'

In zijn analyse stelde Cembrero een gecontroleerde terugtrekking voor uit de kleine plazas de soberanía—kleine eilanden, rotsen en versterkte schiereilanden langs de Noord-Afrikaanse kustlijn. Hij betoogde dat het handhaven van militaire garnizoenen op deze rotsen geen enkel strategisch voordeel oplevert voor de defensie in de 21e eeuw, terwijl het Rabat onnodig provoceert en de bilaterale betrekkingen bemoeilijkt. In plaats daarvan stelde Cembrero dat Madrid zijn defensieve voetafdruk zou moeten stroomlijnen om zijn diplomatieke kapitaal en militaire apparaat ondubbelzinnig te richten op het beveiligen van Ceuta en Melilla, twee volwaardige autonome Spaanse steden met bijna 170.000 Europese burgers.

Kort na het verschijnen van het artikel overspoelden extreemrechtse en ultranationalistische gebruikers sociale media met dreigende berichten. Cembrero documenteerde verschillende bedreigingen publiekelijk, waaronder een bericht op X met een afbeelding van een strop en de eis dat hij voor een militair tribunaal zou moeten verschijnen wegens hoogverraad, zonder toegang tot rechtsbijstand. Dergelijke beschuldigingen schilderen de journalist af als een buitenlandse pion die capituleert voor Marokkaanse soevereiniteitsambities, een typering die haaks staat op zijn professionele staat van dienst.

De strategische wrijving rond Spanjes Noord-Afrikaanse buitenposten

De betreffende gebieden zijn eeuwenoude overblijfselen van de keizerlijke aanwezigheid van Spanje langs de Barbarijse kust. Ze staan formeel bekend als de plazas de soberanía menores (kleine soevereine gebieden) en omvatten:

  • Peñón de Vélez de la Gomera: Een voormalig eiland dat na een storm in 1934 door een 85 meter lange zandige landengte veranderde in een versterkt schiereiland, waarmee het een van de kortste internationale landgrenzen ter wereld vormt.
  • Peñón de Alhucemas: Een minuscuul rotseiland op slechts enkele honderden meters van de Marokkaanse kust, waar een actief detachement van het Spaanse leger is gevestigd.
  • Islas Chafarinas: Een archipel van drie eilanden die iets verder naar het oosten nabij de Algerijnse grens ligt en voornamelijk wordt gebruikt als militaire buitenpost en wetenschappelijk natuurreservaat.

Geen van deze kleine gebieden heeft een permanente burgerbevolking. In plaats daarvan vergen ze continue logistiek, rotatie van Spaanse strijdkrachten en maritiem toezicht. Historisch gezien hebben ze gefungeerd als gevaarlijke struikeldraden: in juli 2002 ontketende het onbewoonde Peterselie-eiland (Isla Perejil, in Marokko bekend als Leila) een militaire patstelling toen Marokkaanse troepen de rots bezetten, wat Spanje ertoe bracht een amfibische commando-operatie uit te voeren om het eiland te heroveren, voordat de Verenigde Staten bemiddelden voor een terugkeer naar de status quo ante.

De paradox van de beschuldigingen van verraad tegen Cembrero

De bittere beschuldigingen waarin Cembrero wordt neergezet als sympathisant van de Marokkaanse regering staan in schril contrast met zijn decennialange carrière. Al meer dan dertig jaar—eerst als vooraanstaand correspondent voor El País en vervolgens bij El Confidencial—heeft Cembrero zich bewezen als een van Spanjes meest onverzettelijke waarnemers van de Marokkaanse binnenlandse politiek, het Makhzen (het koninklijk hof) en geheime inlichtingenactiviteiten.

Verre van een apologeet voor Rabat te zijn, heeft Cembrero herhaaldelijk de woede van de Marokkaanse autoriteiten op de hals gehaald. In 2014 diende de Marokkaanse regering een juridische klacht in Spanje in waarin hij werd beschuldigd van het aanzetten tot terrorisme, omdat hij in zijn berichtgeving linkte naar een jihadistische propagandavideo. Recenter, in 2022, spande het Koninkrijk Marokko een ongekende civiele rechtszaak aan tegen Cembrero voor een rechtbank in Madrid, nadat hij en internationale forensische onderzoekers stelden dat zijn mobiele telefoon het doelwit was geweest van Marokkaanse inlichtingendiensten met behulp van de Pegasus-spyware. Cembrero won de rechtszaak begin 2023, wat zijn reputatie als onafhankelijke, kritische journalist in plaats van een diplomatieke marionet versterkte.

Een gevoelige geopolitieke evenwichtsoefening

De felle reacties benadrukken de diepe binnenlandse gevoeligheid rond de territoriale integriteit van Spanje. Zelfs toen premier Pedro Sánchez in 2022 stappen ondernam om de verstoorde bilaterale betrekkingen te herstellen door het historische standpunt van Madrid te wijzigen ter ondersteuning van Marokko's autonomie-initiatief voor de Westelijke Sahara, blijft de soevereiniteit over de Noord-Afrikaanse kust een uiterst heikel punt in de Spaanse binnenlandse politiek.

Hoewel conservatieve kringen elke discussie over territoriale concessies als een onaanvaardbare terugtocht beschouwen, stellen analisten zoals Cembrero dat het niet maken van een duidelijk onderscheid tussen leegstaande koloniale vestingwerken en grondwettelijke gemeenten Spanje kwetsbaar maakt voor asymmetrische geopolitieke wrijving. Vooralsnog onderstreept de agressieve intimidatie jegens Cembrero hoe diepgewortelde patriottische gevoeligheden een open strategisch debat in Madrid blijven bemoeilijken.