Een voorstel van de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth om de executie van massamoordenaar Nidal Hasan live uit te zenden, heeft tot forse internationale verontwaardiging geleid. Het Mensenrechtenbureau van de Verenigde Naties waarschuwt dat het uitzenden van een executie door een vuurpeloton neerkomt op een openbare terechtstelling, wat volgens internationaal recht neerkomt op wrede, onmenselijke en vernederende behandeling—en daarmee het absolute verbod op foltering schendt.

VN veroordeelt plan voor openbaar spektakel

Volgens VN-woordvoerder Shabia Mantoo schendt een publieke livestream fundamentele mensenrechtennormen en ontneemt het de veroordeelde elke vorm van menselijke waardigheid. Een dergelijke vertoning zou de eerste openbare executie in de Verenigde Staten zijn in bijna een eeuw tijd. VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk sprak eerder al scherpe veroordelingen uit over soortgelijke openbare praktijken in landen als Iran en Afghanistan.

Wie is Nidal Hasan? De psychiater die zijn eigen leger aanviel

Om de enorme politieke en maatschappelijke lading rond deze zaak te begrijpen, is de achtergrond van Nidal Malik Hasan cruciaal. Hasan was geen buitenlandse militant, maar een beëdigd majoor en legerpsychiater binnen de Amerikaanse strijdkrachten, geboren in Virginia uit Palestijnse ouders.

Op 5 november 2009 pleegde Hasan een van de dodelijkste aanslagen op een Amerikaanse militaire basis ooit. In het gereedstellingscentrum van Fort Hood (inmiddels omgedoopt tot Fort Cavazos) in Texas opende hij het vuur op weerloze militairen die administratieve controles ondergingen voor uitzending naar Afghanistan en Irak:

  • 13 doden: Twaalf militairen—onder wie een zwangere soldate die tevergeefs smeekte voor het leven van haar ongeboren kind—en een burgermedewerker kwamen om het leven.
  • Meer dan 30 gewonden: Tientallen militairen raakten zwaargewond voordat Hasan door de civiele politie werd neergeschoten, waardoor hij vanaf zijn borst verlamd raakte.

Tijdens het bloedbad riep Hasan "Allahu Akbar". Later bleek dat hij via e-mail contact had onderhouden met Al-Qaeda-ideoloog Anwar al-Awlaki. Tijdens zijn krijgsraad voerde Hasan zijn eigen verdediging, toonde geen enkel berouw en verklaarde dat hij handelde als strijder ter bescherming van de Taliban.

Waarom de VS hem koste wat het kost willen executeren

Hasan zit al sinds 2013 in de dodencel van de zwaarbewaakte militaire gevangenis in Fort Leavenworth, Kansas. Dat Washington vastbesloten is de doodstraf daadwerkelijk te voltrekken, heeft diepgewortelde redenen:

  • Het ultieme verraad: Hasan misbruikte het uniform en zijn positie als legerarts om ongewapende kameraden te vermoorden. Binnen de militaire gemeenschap geldt dit als het zwaarst denkbare interne verraad in de moderne Amerikaanse geschiedenis.
  • Jarenlange politieke woede: De regering-Obama classificeerde de aanslag destijds aanvankelijk als 'geweld op de werkplek' (workplace violence) in plaats van terrorisme. Dit ontzegde nabestaanden en slachtoffers jarenlang cruciale militaire eerbetonen en Purple Heart-onderscheidingen, wat tot enorme woede leidde bij veteranen en conservatieve politici.
  • Symbolische vergelding: Voor de huidige leiding op het Pentagon onder Hegseth fungeert een snelle en publieke voltrekking van het vonnis als een krachtig signaal tegen islamitisch extremisme en militair verraad, waarmee na zestien jaar een symbolisch slotstuk wordt geëist.